ਰਮੇਸ਼ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਦੁਖਾਂਤ ਪੰਜਾਬ ਦਾ’ ਰਿਲੀਜ਼

0
100024
ਰਮੇਸ਼ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੁਸਤਕ 'ਦੁਖਾਂਤ ਪੰਜਾਬ ਦਾ' ਰਿਲੀਜ਼

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੀਤੇ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੀ ਰਮੇਸ਼ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੁਖਾਂਤ ਪੰਜਾਬ ਦਾ (Dukhant Punjab Da), ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੈਸ ਕਲੱਬ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਲਜੀਤ ਬੱਲੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਵੱਲੋਂ ਪੁਸਤਕ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਰਮੇਸ਼ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਵੇਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠ ਹਾਲ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਮੇਸ਼ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤਰੱਕੀ ਕਰਦਿਆਂ ਚੀਫ਼ ਸੈਕਟਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ।

ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਦਾ ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠਾ ਬਿਰਤਾਂਤ

ਰਮੇਸ਼ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 1978 ਦੇ ਵਰ੍ਹੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਇਕ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਦੌਰ ਵਿਚੋਂ ਗੁਜਰਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੇਅੰਤ ਹਿੰਸਾ ਵਾਪਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਣੇ ਮਿੱਥੇ ਵਰ੍ਹੇ ਸਾਡੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਰਾਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਘਰੇਲੂ ਸੱਮਸਿਆ ਨੇ ਇਨਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ। ਪਰੰਤੂ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਘਟਨਾ ਦੇ ਵਾਪਰਨ ਦੇ 40 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਦ ਵੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਭਰੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਰਿਆ? ਇਹ ਪੁਸਤਕ ‘ਦੁਖਾਂਤ ਪੰਜਾਬ’ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਾਦਸੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਅੱਖੀ ਡਿੱਠਾ ਬਿ੍ਰਤਾਂਤ ਹੈ। ਪੁਸਤਕ ਬੀਤੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਚਹੁਮੁਖੀ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਦਾ ਹਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

‘3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ’

ਰਮੇਸ਼ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੂਨ 1984 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ-ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀ ਖਾੜਕੂਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ। ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਸੀ ਜਦੋਂਕਿ ਦੂਸਰੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਕਤਲ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹਿਜ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਸ਼ਹੀਦ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2003 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੂਸਰੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉਥਲ ਪੁਥਲ, ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

‘ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ-ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ’

ਰਮੇਸ਼ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਇੱਕ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇਸ ਪਲ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਹੀਣ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂ ਕੀਤਾ-ਜਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ-ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਜ਼ਮੀਰ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੱਥ ਦੱਸਣ ਅਤੇ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਬਲੂ ਸਟਾਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਡੇਢ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੱਸਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਦਾ ਨਿਰਣਾਇਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖਾਤਮਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤਹਿਤ ਮੁੱਖ ਸੂਚਨਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੈਂ ਜਿੰਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨੂੰਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਗ੍ਰਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੋਣਗੇ।

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here