ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਟਕਰਾਅ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਲਈ ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੁਹਾਡੀ ਜੇਬ ‘ਤੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਈਰਾਨ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਟਕਰਾਅ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਾਏਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਨੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ
ਇਰਾਨ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 11% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ $75.32 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 120 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧੇਗੀ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਵਧਣਗੀਆਂ। ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ, ਭਾਰਤ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਤੇਲ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਈਰਾਨ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਖਾੜੀ ਅੱਠ ਟਾਪੂਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਈਰਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਤੰਗ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖਾੜੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇਲ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ LNG ਗੈਸ ਆਯਾਤ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਈਰਾਨ ਖਾੜੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਲੱਭਣੇ ਪੈਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧੇਗੀ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ ਅਤੇ ਯੰਤਰ
ਖਾਦ (ਜੋ ਅਨਾਜ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧਾਏਗਾ)
ਉਦਯੋਗਿਕ ਲੂਣ, ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਿਕ
ਫਲ, ਗਿਰੀਦਾਰ ਅਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ
ਲੋਹਾ, ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ
ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਰਤਨ (ਪੱਥਰ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਕਾਰਨ)
ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਬੰਧ
ਭਾਰਤ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਸਬੰਧ ਹਨ। ਭਾਰਤ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਪਾਰ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਰੱਖਿਆ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਰਸਾਇਣਾਂ ਅਤੇ ਖਾਦਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਵਪਾਰ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ-ਈਰਾਨ ਵਪਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਲਾਂ, ਰਸਾਇਣਾਂ, ਸੀਮਿੰਟ, ਨਮਕ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਜੇਬ ‘ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ?
ਈਰਾਨ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਯੁੱਧ ਤੁਹਾਡੀ ਜੇਬ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ- ਪੈਟਰੋਲ, ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਐਲਪੀਜੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਨਾਲ ਤੇਲ ਦੇ ਬਿੱਲ ਵਧਣਗੇ। ਆਵਾਜਾਈ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਮਾਨ ਅਤੇ ਕਰਿਆਨੇ ਦਾ ਸਮਾਨ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੌਲੀ ਆਯਾਤ ਕਾਰਨ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਦ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧਾ ਦੇਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣਗੀਆਂ।
ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿਭਿੰਨ ਬਣਾਉਣ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
