ਗਾਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ: ‘ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਸੰਕਟ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੁਖਾਂਤ ਹੈ’

ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਵਿਚ ਗਾਜ਼ਾ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ “ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ ਆਵਾਜਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ” ਗਾਜ਼ਾ ਦੇ 2023 ਵਿਚ ਹੋਏ ਗਾਜ਼ਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ.

ਗਾਜ਼ਾ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਤਸਵੀਰ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ 2023 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਜੰਗੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਭੁੱਖ, ਬੇਬਸੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਪਮਾਨ ਦੇ ਇਕ ਨਵੇਂ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਘਾਟ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ, ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਕਿਲਤ ਅਤੇ ਬੇਘਰ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਦਰ ਭਿਆਨਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ “ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਕਟ” ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਲੜਾਈ – ਰੋਟੀ ਲਈ ਜੰਗ

ਗਾਜ਼ਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਹੈ, ਪਰ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਘੇਰੇਬੰਦੀ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ। ਆਟੇ ਦੀ ਬੋਰੀ ਮਿਲਣਾ ਇਕ ਸੁਪਨੇ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕ ਘੰਟਿਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੋਟੀ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਬੱਚੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਹੈ – “ਕੱਲ੍ਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਖਵਾਵਾਂ?”

ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕਈ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਗਾਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੱਕੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰੱਖਣਾ ਇਕ “ਸਾਂਝੀ ਸਜ਼ਾ” ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਜੰਗੀ ਹਾਲਾਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਰਾਹੀਂ ਤੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾਉਣਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਉਸਦਾ ਉਲਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ

ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਇਲਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਸਪਤਾਲ ਵੀ ਬੇਅਸਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਕਮੀ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਟਾਫ਼ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਗਭਗ ਠੱਪ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਜਾਫ਼ਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਾ ਦੁਖਾਂਤ

“ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਸੰਕਟ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੁਖਾਂਤ ਹੈ।” ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਹਨਾਂ ਸੇਵਾ ਕਰਮੀਆਂ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਲਬੇ ਹੇਠੋਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਕੱਢਦੇ ਹਨ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ ਹਨ, ਹਰ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਚੀਖਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਦਿਨ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਖੁਰਾਕ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ (WFP) ਅਤੇ ਰੈੱਡ ਕ੍ਰਾਸ ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਗਾਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਘੇਰੇਬੰਦੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਹਾਇਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਗਾਜ਼ਾ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਏਕਤਾ ਜਤਾਈ ਹੈ, ਪਰ ਜੰਗ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਗਾਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅਨਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸਿਰਫ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਇਨਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਜੀਊਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੁੱਦੇ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਗਾਜ਼ਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।

ਗਾਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਰੂਦ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਜਿੰਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੁਣ ਵੀ ਨਾ ਜਾਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਕਟ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਦੁਖਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।