ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੋਲੋਦੀਮੀਰ ਜ਼ੇਲੇਨਸਕੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਪਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਰਹੇ ਤੈਮੂਰ ਮਿੰਡਿਚ ‘ਤੇ ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ। ਇਸ ਘੋਟਾਲੇ ਨੇ ਯੁੱਧਗ੍ਰਸਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅੜਿੱਕਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੋਲੋਦੀਮੀਰ ਜ਼ੇਲੇਨਸਕੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਪਾਰਿਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਰਹੇ ਤੈਮੂਰ ਮਿੰਡਿਚ ‘ਤੇ ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਯੂਕਰੇਨ ਰੂਸ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੰਬੀ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜ਼ੇਲੇਨਸਕੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ
ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਐਂਟੀ-ਕਰਪਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ (NABU) ਅਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਐਂਟੀ-ਕਰਪਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਸੀਕਿਊਟਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ (SAPO) ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੈਮੂਰ ਮਿੰਡਿਚ ਨੇ 2018 ਤੋਂ 2022 ਤੱਕ ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਭ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਦੁਰੁਪਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਠੇਕਿਆਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਕ ਏਜੰਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਾਈ।
ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਘਪਲਾ ਕਰੀਬ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ (ਲਗਭਗ 8.3 ਅਰਬ ਰੁਪਏ) ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਊਰਜਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਠੇਕਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜ਼ੇਲੇਨਸਕੀ ਲਈ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ
ਤੈਮੂਰ ਮਿੰਡਿਚ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜ਼ੇਲੇਨਸਕੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਹੀ ਵਪਾਰਿਕ ਗਰੁੱਪ “Kvartal 95” ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਹਨ — ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਜ਼ੇਲੇਨਸਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮਿੰਡਿਚ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕਈ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਭਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜ਼ੇਲੇਨਸਕੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਜ਼ੇਲੇਨਸਕੀ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਸਿਆਸੀ ਸੰਕਟ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ “ਜ਼ੀਰੋ ਟੋਲਰੈਂਸ” ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਛਵੀ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਯੂ.ਐਸ. ਸਟੇਟ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ,
“ਅਸੀਂ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨੀ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਦਿਖਾਏਗੀ ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।”
ਯੂਰਪੀ ਕਮੇਸ਼ਨ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਯੂਕਰੇਨ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪੱਕੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਹੋਣਗੇ।
ਮਿੰਡਿਚ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
ਤੈਮੂਰ ਮਿੰਡਿਚ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ “ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰੇਰਿਤ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਿੰਡਿਚ ਦਾ ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਫਿਲਹਾਲ ਮਿੰਡਿਚ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਯੂਕਰੇਨ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼
ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਸਮੱਸਿਆ ਰਹੀ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਾਈਮੀਆ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕੀਵ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ‘ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜ਼ੇਲੇਨਸਕੀ ਨੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕਈ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਹਟਾਇਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਨਵੇਂ ਘੋਟਾਲੇ ਨੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਲੀਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਈ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਾਹ
ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜ਼ੇਲੇਨਸਕੀ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ,
“ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਨੇੜੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਿਤਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।”
ਇਹ ਬਿਆਨ ਜ਼ੇਲੇਨਸਕੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
